Verdriet hoort (helaas) bij het leven. Iedereen is wel eens verdrietig, ook kinderen.
Toch voelen we als volwassenen vaak de neiging om het verdriet van een kind zo snel mogelijk weg te nemen. Bijvoorbeeld door een kind af te leiden met wat anders of proberen de oorzaak van het verdriet op te lossen. Dat gebeurt vaak niet zo zeer bewust, maar vooral omdat verdriet ongemakkelijk kan voelen.
Maar eigenlijk is verdriet helemaal geen probleem dat opgelost of weggenomen moet worden. Het is iets waar een kind mee kan leren omgaan.
Verdriet overkomt je, omgaan met verdriet kun je leren
Een kind kiest er niet voor om verdrietig te zijn. Het gebeurt gewoon. Soms plotseling, soms om iets groots en soms om iets wat voor volwassenen klein lijkt. Hier kan een kind dus niets aan doen. Verdriet heeft ook een functie. Het zorgt er namelijk voor dat een bepaalde gebeurtenis verwerkt kan worden. Het gevoel mag er dus zijn. Wat een kind wel kan leren, is om met het gevoel om te gaan (in plaats van het op te lossen).
Hier moet een kind bewust over nadenken en vraagt oefening. Net zoals leren schrijven of fietsen niet in één keer lukt, geldt dat ook voor omgaan met verdriet (of gevoelens in het algemeen). Het is een proces van proberen, ervaren en ontdekken wat wel en niet werkt.
In plaats van het verdriet weg te nemen, helpt het om een kind te leren:
- Wat voel ik eigenlijk?
- Waar merk ik dat in mijn lijf?
- Wat helpt mij een beetje als het zo voelt?
Zelf iets kunnen doen geeft vertrouwen
Wanneer een kind leert dat het zelf iets kan doen bij verdriet, gebeurt er iets belangrijks: het gevoel wordt minder overweldigend. Het is dan makkelijker om het gevoel er te laten zijn en het hoeft dan ook niet opgelost te worden. Als je het er maar laat zijn, gaat het ook vaak vanzelf weer weg.
Het doel is niet zozeer dat het verdriet verdwijnt, maar dat het kind ervaart dat het niet machteloos is.
Dat kan een kind al ervaren door kleine dingen zoals:
- Even rustig ademhalen
- Een leuke tekening maken
- Woorden geven aan wat het kind voelt
- Een plek opzoeken waar het kind zich fijn voelt
- Iets doen wat troost geeft
Door dit te oefenen op rustige momenten, wordt het makkelijker om hierop terug te vallen als het verdriet groot is.
Verdriet hoeft niet opgelost te worden
Een belangrijke boodschap voor kinderen is dus dat verdriet er mag zijn. Het hoeft niet weg om oké te zijn. Je kunt verdriet voelen en tegelijk leren wat je kunt doen als je verdrietig bent.
Oefenen op een manier die past bij een kind
Niet elk kind praat makkelijk over gevoelens. Daarom is het helpend als oefenen niet alleen met woorden gebeurt, maar ook met doen, bijvoorbeeld door te tekenen.
Zo leert een kind:
- Gevoelens herkennen en benoemen
- Ontdekken waar je verdrietig van wordt
- Ontdekken wat helpt
- Vertrouwen opbouwen in zichzelf
Ieder kind volgt hierin een eigen tempo. Het ene kind kan dit al makkelijker van nature, bij een ander kind vraag het meer oefening en geduld.
Een basis voor veerkracht
Wanneer een kind leert dat gevoelens er mogen zijn en dat het zichzelf kan helpen, wordt een kind veerkrachtiger. Zo kan het in de toekomst ook beter met tegenslagen omgaan zonder dat het overweldigd raakt.
Een kind leert:
- Ik kan dit aan
- Ik weet wat mij helpt
- Ik mag voelen en verder gaan
Dat is een vaardigheid waar een kind een leven lang op terug kan vallen. Door al op jonge leeftijd te oefenen wordt en een fundament gelegd voor later.
Oefenen met verdriet in het doeboek
In het doeboek ‘Sterk van binnen’ oefenen kinderen stap voor stap met wat ze kunnen doen als ze verdrietig zijn (of andere emoties ervaren, zoals boosheid of angst).
Door middel van eenvoudige opdrachten, reflectiemomenten en oefeningen ontdekken ze:
- Wat ze voelen
- Wat hen helpt
- Hoe ze zichzelf kunnen ondersteunen op moeilijke momenten
Dit oefent een kind op een speelse en veilige manier, passend bij hun belevingswereld. Zo wordt omgaan met verdriet geen theorie, maar iets wat je kunt oefenen.
